ភ្នំពេញ៖ឯកឧត្តម សូ ម៉ារ៉ា រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី សូមចែករំលែកការយល់ដឹងខ្លះដែលថ្មីៗនេះក្នុងជំនួបរវាងលោក Elbridge Colby អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារសង្គ្រាមអាមេរិក(Under Secretary of Defense for policy របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បានថ្លែងថាអាមេរិកមិនមែនកំពុងជំរុញទស្សនៈ “ស-ខ្មៅ” ឬ “Manichean” ជាមួយកម្ពុជានោះទេ? ។ នេះគឺជាគោលជំហរ Principle របស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដែលយើងគួរស្វែងយល់ និង ប្រើប្រាស់វាឲ្យបានល្អតាមមុខនាទីនិងលទ្ធភាពរៀងខ្លួន។
១. អត្ថន័យនៃពាក្យ “ស-ខ្មៅ” ឬ “Manichean”
* ទស្សនៈ Manichean (ឬទស្សនៈចែកលោកជា ស និង ខ្មៅ) គឺជាទស្សនៈដែលមើលឃើញពិភពលោកក្នុងលក្ខណៈខ្លាំងជ្រុល ឬដាច់អហង្ការ ដោយបែងចែកជាពីរផ្នែកច្បាស់លាស់៖ ល្អដាច់ខាត (ស) និង អាក្រក់ដាច់ខាត (ខ្មៅ) ឬ “ជ្រើសរើសយើង ឬជ្រើសរើសសត្រូវ” ដោយគ្មានតំបន់ប្រផេះ (Grey zone) ឬភាពបត់បែននៅចន្លោះកណ្តាលឡើយ។
* ក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ទស្សនៈនេះប្រៀបដូចជាការបង្ខំឱ្យប្រទេសដទៃជ្រើសរើសខាងច្បាស់លាស់ រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬចិន។
២. ខ្លឹមសារ និងសារនយោបាយនៃការថ្លែងនេះ
* អាមេរិកមិនបង្ខំឱ្យកម្ពុជា “ជ្រើសរើសខាង” ឡើយ៖ សារនេះចង់បញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកយល់ពីតថភាពនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងកម្ពុជានិងចិន ហើយអាមេរិកមិនបានតម្រូវឱ្យកម្ពុជាត្រូវតែផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយចិន ដើម្បីធ្វើជាមិត្តជាមួយអាមេរិកនោះទេ។
* ការទទួលស្គាល់នយោបាយការបរទេស(ពហុតួអង្គ) របស់កម្ពុជា៖ អាមេរិកចង់បង្ហាញភាពបើកទូលាយ និងការគោរពលើអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ក្នុងការកសាងទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រប់មហាអំណាចទាំងអស់ (រួមទាំងអាមេរិក ចិន និងប្រទេសផ្សេងទៀត) ដោយឈរលើផលប្រយោជន៍ជាតិ។
* ការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង៖ សារនេះជួយសម្រួលដល់បរិយាកាសទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដោយកាត់បន្ថយការសង្ស័យថា អាមេរិកព្យាយាមដាក់សម្ពាធលើកម្ពុជាក្នុងល្បែងប្រកួតប្រជែងមហាអំណាច។
* ការផ្តោតលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែង (Pragmatism)៖ អាមេរិកចង់សង្កត់ធ្ងន់លើចំណុចដែលមានផលប្រយោជន៍រួមគ្នា (ដូចជា សន្តិសុខតំបន់ ពាណិជ្ជកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច) ជាជាងការយកទស្សនវិជ្ជា ឬមនោគមវិជ្ជានយោបាយមកធ្វើជាឧបសគ្គក្នុងទំនាក់ទំនង។
សរុបមក ការថ្លែងបែបនេះគឺជាការបញ្ជូនសារវិជ្ជមាន និងទន់ភ្លន់ផ្នែកការទូត ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងរវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយឈរលើគោលការណ៍យោគយល់ និងស្មើភាពគ្នា។
ខ្ញុំបាទយល់ថានេះជាកាលានុវត្តភាព(Opportunity)ដ៏ល្អប្រសើរសម្រាប់កម្ពុជាឆក់យកឱកាសនេះក្នុងការប្រស្រយ័ទំនាក់ទំនងរវាងមិត្តជិត-ឆ្ងាយ និងមហាអំណាចទាំងឡាយដែលកំពុងប្រឈមគ្នាជាចំហនិងប្រយោលគ្នាដើម្បីនាំមកនូវអទិភាពផលប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជា។
សូ ម៉ារ៉ា (ថ្ងៃ១៧សីហា២០២៦)
